Sözlük
Terimler ve kavramlar
Bu sayfada Mesudiye köyünün tarihinde ve bu sitede sıkça geçen tarihî, idari ve kültürel terimlerin kısa açıklamalarını bulabilirsiniz. Terimler alfabetik olarak gruplanmıştır.
Alfabetik
A — F
Avşar
Oğuz Türklerinin 24 boyundan biri. Anadolu'nun Türkleşmesinde önemli rol oynayan, göçebe geleneklerini uzun süre koruyan büyük bir Türkmen topluluğudur.
Ayan
Osmanlı döneminde bir bölgenin ileri gelenleri, sözü dinlenen nüfuzlu kişileri. 18. yüzyıldan itibaren taşrada güçlü bir sınıf hâline gelmişlerdir.
Beylik
Bir bey tarafından yönetilen küçük Türk devleti. Anadolu Selçuklu Devleti'nin yıkılmasından sonra kurulan Karamanoğulları Beyliği gibi yapılar bu adla anılır.
Binbir Kilise
Karaman'ın kuzeyindeki Karadağ üzerinde bulunan, Bizans dönemine ait çok sayıda kilise kalıntısının yer aldığı arkeolojik bölge. Erken Hristiyanlık döneminin önemli merkezlerindendir.
Coğrafya sayfasına git →Bucak
Eski idari taksimatta ilçenin altında yer alan, birkaç köyü kapsayan yönetim birimi. Cumhuriyet döneminde de uzun süre kullanılmış, sonradan büyük ölçüde kaldırılmıştır.
Celâli İsyanları
16. ve 17. yüzyıllarda Anadolu'da çıkan ve uzun yıllar süren köylü ve sipahi ayaklanmaları. Bu süreçte pek çok köy boşalmış, halkın bir bölümü yer değiştirmek zorunda kalmıştır.
Cephe
Savaş bölgesi. Birinci Dünya Savaşı'nda Osmanlı askerleri Yemen Cephesi, Irak Cephesi, Çanakkale Cephesi, Kafkas Cephesi gibi farklı bölgelerde mücadele etmişlerdir.
Şehitler sayfasına git →Çanakkale
1915 yılında Gelibolu Yarımadası'nda yapılan ve Osmanlı ordusunun büyük bir zafer kazandığı savaşların genel adı. Mesudiye köyünden de bu cephede şehit düşen askerler vardır.
Şehitler sayfasına git →Deliorman
Bulgaristan'ın kuzeydoğusunda, tarih boyunca yoğun Türk nüfusunun yaşadığı bölge. Osmanlı döneminden kalan Türk yerleşimlerinin önemli bir kısmı buradadır.
Dobruca
Tuna nehri ile Karadeniz arasında, bugün Romanya ve Bulgaristan sınırları içinde kalan tarihî bölge. Osmanlı döneminde önemli bir Türk-Tatar yerleşim alanıydı.
Durayda
Mesudiye köyünün eski adı. Türk öncesi döneme ait olduğu düşünülen, yerel telaffuzla "Duraydası" biçiminde de söylenen toponim. Köy 1907'deki yeniden iskânın ardından "Mesudiye" adını almıştır.
Tarih sayfasına git →Fırka
Osmanlı ordusunda günümüzdeki tümene karşılık gelen askerî birlik. Birden fazla alaydan oluşur ve birkaç fırka birleşerek kolorduyu meydana getirir.
Alfabetik
G — L
Gazi
Savaşa katılıp sağ olarak dönen asker. Türk-İslam geleneğinde gaziler büyük bir saygıyla anılır; köyümüzden de pek çok gazi yetişmiştir.
Gaziler sayfasına git →Hane
Bir aileyi ifade eden ve özellikle Osmanlı nüfus ile vergi kayıtlarında temel birim olarak kullanılan kavram. Bir hane genellikle aynı çatı altında yaşayan aileyi karşılar.
Nüfus sayfasına git →Höyük
Üst üste binmiş yerleşim katmanlarından oluşan, arkeolojik değer taşıyan tepe. Anadolu'da binlerce yıllık yerleşimlerin izlerini taşıyan höyükler oldukça yaygındır.
İskân
Bir bölgeye yerleşme veya yerleştirme. Osmanlı döneminde göçebe toplulukların yerleşik hayata geçirilmesi ya da göçmenlerin belirli bölgelere yerleştirilmesi için "iskân politikası" uygulanmıştır.
Tarih sayfasına git →Kapalı Havza
Suları denize ulaşmayan, bir göl ya da bataklıkta son bulan coğrafi havza. Mesudiye köyünün de içinde yer aldığı Konya Kapalı Havzası, Türkiye'nin en büyük kapalı havzasıdır.
Coğrafya sayfasına git →Karabağlar (Karaballar)
Mesudiye köyünü 1907'de kuran Türk oymağı. Bulgaristan'ın Silistre bölgesinden göç ederek bu topraklara yerleşmişlerdir. Yerel kayıtlarda "Karaballar" biçiminde de geçer.
Aileler sayfasına git →Kolordu
Birden fazla fırkadan (tümen) oluşan büyük askerî birlik. Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi ordularında en üst seviyedeki muharebe birliklerinden biridir.
Kurtuluş Savaşı
1919-1922 yılları arasında, Anadolu'nun işgalden kurtarılması ve Türkiye Cumhuriyeti'nin temellerinin atılması için verilen Türk bağımsızlık mücadelesi.
Şehitler sayfasına git →Kuvayı Milliye
Kurtuluş Savaşı yıllarında düzenli ordu kurulmadan önce, halkın gönüllü olarak oluşturduğu millî mücadele kuvvetleri. Yerel direniş örgütlerinin genel adıdır.
Larende
Karaman şehrinin Osmanlı dönemindeki adı. Karamanoğulları döneminden itibaren önemli bir merkez olan Larende, Cumhuriyet'in ilk yıllarına kadar bu adla anılmıştır.
Tarih sayfasına git →Alfabetik
M — S
Mesud
Arapça kökenli bir kelime; "mutlu, uğurlu, talihli" anlamlarına gelir. Köyün adı olan "Mesudiye" bu kökten türetilmiş olup "mutluluk yeri" anlamı taşır.
Tarih sayfasına git →Muhacir
Göç eden, göçmen kişi. Özellikle Balkanlar'dan Anadolu'ya gelen Türk göçmenler için kullanılır. Yerel ağızda çoğu zaman "macır" biçiminde söylenir.
Aileler sayfasına git →Muhtar
Köy veya mahallenin seçimle iş başına gelen yöneticisi. Köy halkını resmi makamlar nezdinde temsil eder ve idari işleri yürütür.
Muhtarlar sayfasına git →Mücerred
Osmanlı nüfus kayıtlarında evli olmayan yetişkin erkek için kullanılan terim. Tahrir defterlerinde haneler ve mücerredler ayrı ayrı sayılırdı.
Nüfus Sayımı
Bir bölgede yaşayan insanların resmi yöntemlerle sayılması ve kayıt altına alınması işlemi. Hem Osmanlı döneminde hem de Cumhuriyet döneminde düzenli olarak yapılmıştır.
Nüfus sayfasına git →Osmanlı-Rus Harbi
Halk arasında "93 Harbi" olarak bilinen, 1877-1878 yıllarında Osmanlı Devleti ile Rusya arasında yapılan savaş. Bu savaşın ardından Balkanlar'dan Anadolu'ya büyük göç dalgaları yaşanmıştır.
Tarih sayfasına git →Oymak
Bir kabilenin altında yer alan, akrabalık bağlarıyla birbirine bağlı topluluk. Karabağlar oymağı gibi yapılar, Türkmenlerin temel sosyal birimlerinden biridir.
Rumeli
Osmanlı döneminde Balkanlar için kullanılan ad. "Romalıların yurdu" anlamına gelen bu terim, Balkanlar'daki Osmanlı topraklarını ifade ederdi.
Silistre
Bugün Bulgaristan sınırları içinde bulunan, Tuna nehri kıyısındaki tarihî şehir. Mesudiye köyünü kuran Karabağlar oymağı bu bölgeden göç etmiştir.
Tarih sayfasına git →Soyadı Kanunu
21 Haziran 1934'te çıkarılan ve her Türk vatandaşının bir soyadı taşımasını zorunlu kılan kanun. Mesudiye'deki ailelerin günümüzdeki soyadları da bu kanun sonrası alınmıştır.
Aileler sayfasına git →Süvari
At üzerinde savaşan asker. Osmanlı ve erken Cumhuriyet dönemi ordularında süvari birlikleri önemli bir muharebe gücü oluşturuyordu.
Şehadet
Bir kimsenin savaşta veya kutsal bir uğurda hayatını kaybetmesi. "Şehit olma" anlamına gelen, dinî ve millî değer taşıyan kavramdır.
Şehitler sayfasına git →Şehit
Vatan veya inancı uğruna savaşta hayatını kaybeden asker. Mesudiye köyü, çeşitli savaşlarda pek çok evladını şehit vermiştir.
Şehitler sayfasına git →Alfabetik
T — Z
Tabur
Birkaç bölükten oluşan askerî birlik. Birden fazla tabur birleşerek alay, alaylar birleşerek fırka ve daha büyük birlikleri meydana getirir.
Tahrir Defteri
Osmanlı Devleti'nde belirli bölgelerin nüfus, vergi ve toprak kayıtlarını içeren resmî defter. Bir bölgenin tarihi ve demografik yapısı için en önemli birinci el kaynaklardandır.
Kaynakça sayfasına git →Türkmen
Oğuz Türklerinin İslamiyeti kabul ettikten sonra aldıkları genel ad. Anadolu'nun Türkleşmesinde temel rol oynamış olan göçebe ve yarı göçebe Türk topluluklarıdır.
Vakfiye
Bir vakfın kuruluşunu, mülklerini ve şartlarını gösteren resmî belge. Osmanlı döneminde vakfiyeler hem hukuki hem de tarihî kaynak olarak büyük önem taşımıştır.
Kaynakça sayfasına git →Yörük
Anadolu'da göçebe ya da yarı göçebe yaşayan Türkmen toplulukları. Yaylak ve kışlak arasında hayvanlarıyla göç eden bu gruplar, Anadolu'nun kültürel mirasının önemli bir parçasıdır.